Loading
Đang xử lý

Cẩm nang DL

LÊN NON CAO, TÌM MỘT CÂU TRẢ LỜI!

 

Đã từng đến với những cung đường mê hoặc miền Tây Bắc, mùa tam giác mạch, mùa hoa mận, hoa đào. Nhưng cái duyên với mùa lúa chín, với ruộng bậc thang Mù Căng Chải (Yên Bái) thì đến với tôi muộn hơn, trong một chuyến đi của năm 2015. Đứng trên đỉnh núi cao vi vu thông hát, ngắm xuống những lớp lớp lúa ken nhau như dải yếm, như mâm xôi vàng rực rỡ, quây quanh mình là những đứa trẻ vùng cao đang háo hức trông ngóng đồng quà tấm bánh, lại nghĩ đến ruộng bậc thang, với xa xót và mong chờ…

Tôi từng đi với nhiều nhóm, để lên với vùng cao phía Bắc. Họ rất khác nhau về nghề nghiệp, độ tuổi và tính cách, nhưng đều chung một niềm đam mê cảnh đẹp, sự thử thách độ khó của những cung đường nơi này. Và có rất nhiều trong đó ám ảnh về thân phận người vùng cao. Nên họ trở đi trở lại, với những chuyến đồ từ thiện, len lỏi vào tận những điểm trường xa lắc, những bản làng cheo leo trên núi cao để trao quà. Họ góp tiền xây trường, làm đường… Trong các chuyến đi của mình, tôi cũng từng chia cho các bé ở vùng cao những món quà nhỏ… Nhưng cũng từ đó, ám ảnh câu hỏi, những đứa trẻ được lớn lên với thói quen xòe tay trông đợi sự từ thiện từ khách thập phương sẽ thế nào?

 

trẻ em vùng cao

 

Cái nghèo đeo bám vùng cao đã lâu. Sự lạc hậu kéo trì cuộc sống, ngưng đọng trong những cảnh không khó bắt gặp, người đàn ông say ngắc ngư trong phiên chợ, nằm vật bên vệ đường và những người đàn bà hoặc cắm mặt đi theo đuôi con ngựa đang thồ chồng, hay kiên nhẫn ngồi chờ chồng tỉnh rượu… Dường như cuộc sống tù đọng ấy, chỉ có chút ánh sáng khi người xuôi ngược lên vùng cao vào những mùa hoa, hay những ngày hội của người bản địa…

 

Xem thêm: Tour du lịch Châu ÂuTour du lịch Hàn Quốc - Nhật Bản

 

Trong chuyến đi Mù Căng Chải gần đây, tôi cũng bị cuốn theo những người bạn đồng hành, thỏa thuê chiêm ngưỡng và săn tìm những khuôn hình đẹp ghi lại sự hào phóng của đất trời, sự kết tinh của lao động trên những thửa ruộng mỡ màng lúa chín. Tôi cũng đã dừng lại Tú Lệ, mua cốm, mua gạo, những sản vật vùng cao luôn được người ở nhà đón nhận với nhiều háo hức… Rồi khi đứng trên đỉnh của Mù Căng Chải, ở độ cao đến cả nghìn mét so với mực nước biển, trải tầm nhìn xuống sâu hút bên dưới, tôi không chỉ mong Yên Bái khai thác được tốt du lịch với kho tàng được công nhận là Danh thắng quốc gia ruộng bậc thang. Mà tôi còn mơ đến ngày, người bản địa có thể sống được với chính sản vật mọc lên từ đất, nước và mồ hôi công sức của họ.

 

mù cang trải

 

Ấy là khi tôi nhớ đến câu chuyện của những cánh đồng lúa của người Ifugao, Philippines, một trong những kì quan của thế giới. Đó là những núi đất được người Ifugao chinh phục với độ cao từ 700 m đến 1.500 m, với kỹ thuật canh tác 2000 năm không thay đổi. Những thửa ruộng bậc thang dường như được dựng lên, vây quanh lấy các mặt phẳng của triền núi. Trong khi đất nước này vẫn đang phải nhập khẩu cả triệu tấn gạo thì họ cũng đã tuyển chọn được 15 loại gạo hữu cơ giá trị cao và bước đầu xuất khẩu gạo sang Mỹ. Loại gạo có chất lượng tuyệt hảo và gần như là tinh khiết ấy được trồng ở ruộng bậc thang nơi có nguồn nước trời ban tặng, đất đai trong lành và tuyệt đối không sử dụng bất cứ loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật nào có nguồn gốc hóa học. Philippines nhập khẩu gạo với giá khoảng 350 đến hơn 400 USD/tấn thì mỗi kg gạo Banue xuất khẩu có giá tới 5 – 10 USD.  Các khu ruộng bậc thang Ifugao rộng tới 10.360 km2. những người nông dân Banue không ngừng mơ ước và nỗ lực không mệt mỏi để biến cả Ifugao thành vùng xuất khẩu gạo hữu cơ.

Giấc mơ của người Banue thật đến mức họ đủ sức đeo đuổi nó đến cùng. Còn những con người của xứ Mù Căng Chải, cũng đã bao đời truyền nhau cách thức cấy cày trên những địa thế cheo leo kia, họ có khao khát bán được hạt lúa của mình với giá như người Banue đang bán không? Tôi nghĩ là không, họ không đủ sức mơ, và cũng chưa có ai gieo cho họ giấc mơ ấy. Đúng hơn là cho họ động lực và đòn bảy để biến hạt giống cha ông truyền lại trở thành hàng hóa kết tinh những giá trị bền vững.

 

trẻ em vùng cao

 

Đang có làn sóng những đại gia của nhiều ngành nghề khác nhau nhảy vào lĩnh vực nông nghiệp xanh, sạch. Bởi họ nhận ra mỏ vàng từ “bệ đỡ nông  nghiệp”, từ nhu cầu ngày  một gia tăng của thị trường không biên giới. Nhưng chưa thấy đại gia nào đủ sức đưa công nghệ, tri thức và vốn lên với những vùng cao. Có người bạn tôi, giám đốc của Trafaco Lào Cai kể rằng, muốn đưa công nghệ trồng dược liệu đến với vùng cao, anh phải ăn ở, chia sẻ và thấu cảm với người vùng cao. Phải khiến họ tin, họ muốn theo, thì mới có thể giao cho họ giống và vốn, giao cho họ cái cần câu thoát nghèo… Nếu không, tiền rót đi chỉ như thả một nắm vào hư vô núi thẳm. Thời kinh tế thị trường, liệu có đại gia nào có thể nhân rộng mô hình đó? Đại gia nào chọn cách đầu tư dài hạn như thế? Hẳn chỉ có được khi người ta không chỉ săn tìm lợi nhuận, mà cao hơn, ấy là nhân văn, như một hành trình thực hiện trách nhiệm với xã hội…

 

Xem thêm: Tour du lịch NgaTour du lịch Đông Nam Á

 

Lại mới nghe, có ông Võ Minh Khải đã tìm ra cách thức làm ra hạt gạo hữu cơ Việt Nam cao cấp ở xứ U Minh Hạ xã Khánh An, huyện U Minh, tỉnh Cà Mau. Gạo hữu cơ chức năng của công ty ông xuất khẩu sang các nước khó tính như Anh, Nga, Singapore, Pháp, Đức, Nauy với giá từ 1.800 đến 5.000 USD/tấn. Hiện ông Khải đang ấp ủ sẽ đầu tư ra miền núi Tây Bắc. Từ góc độ của người kinh doanh, ông Khải nhìn thấy cơ hội, với điều kiện canh tác sẵn có của dân bản địa, doanh nghiệp sẽ không phải chi phí nhiều so với việc cải tạo những cánh đồng ở đồng bằng vốn phủ dày phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Ông nói, vùng núi cao ấy chính là vùng đất trong mơ, ít quốc gia nào có được. Nhưng bản thân ông cũng hiểu, độ khó lại không chỉ đến từ vốn đầu tư. Nó nằm ở một chiến lược phát triển thương hiệu gạo quốc gia có giá trị cao, điều tiếc thay dường như vẫn nằm ngoài tính toán của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

 

mù cang trải

 

Vậy nên, ở trên đỉnh Mù Căng Chải, tôi không thể tìm đâu câu trả lời cho những day dứt của mình. Và tôi, lại chỉ biết mơ cho đến ngày, những hạt gạo hữu cơ Tú Lệ, Mù Căng Chải sẽ trở thành sứ giả kể về câu chuyện vùng cao tây Bắc với con người và văn hóa đa dạng, để những người ở khắp Á, Âu, Mỹ khao khát tìm đến… Hạt gạo trở thành sứ giả, tại sao không?

 

Lưu Hương